Voedselverspilling. Een onderwerp waar onze collega's van team food in Nederland én België dagelijks mee bezig zijn. Van productiestroomlijnen tot reststromen en verpakkingen: deze experts duiken dagelijks in de vraag waar verspilling ontstaat, hoe het kan worden teruggedrongen en voorkomen. Bij klanten, variërend van producenten van chips en koekjes tot frituursnacks en zelfs kant- en klaar maaltijden, hebben deze experts al mooie optimalisaties gerealiseerd. En dat is nodig. 40% van het voedsel dat we wereldwijd produceren wordt verspild. Dat komt jaarlijks neer op 2,5 miljard ton en 80.000 kilo voedselverspilling per seconde wereldwijd.
Maar hoe krijgen we nou echt grip op voedselverspilling? Dat is iets waar onze experts van team food je meer over kunnen vertellen.
Als de lopende band sneller gaat dan de verpakking
Stel je voor: je staat in een productieruimte van taartvullingen. De productie draait op volle toeren en de ene na de andere taartvulling belandt op de band. Maar toch wordt een groot deel hiervan weggegooid. Een vraagstuk waar Charlotte Jacobs, Circular Economy Officer bij Milgro België, zich recent mee bezighield. En wat bleek? Operationeel liep het op een aantal punten spaak. Mankracht om de taartvulling te verpakken was er niet, maar de productie bleef op hetzelfde tempo draaien. Met duizenden kilo's eetbaar product dat rechtstreeks in de container belandt als resultaat.
Inmiddels is de productie van de taartvulling afgestemd op de mankracht, wat zorgt voor minder afval. Minder productie betekent daarbij niet gelijk minder opbrengsten. Want hoe minder producten onnodig in de afvalbak belanden, hoe minder grondstoffen er nodig zijn om dezelfde hoeveelheid verkoopbaar product te maken. "Daarbij speelt de inkoop een belangrijke rol", vertelt Charlotte. ''Nu er minder in de afvalbak belandt, zijn er voor diezelfde hoeveelheid verkoopbaar product ook minder ingrediënten nodig''.
De herkomst van een product: een vaak onderbelichte oorzaak van voedselverspilling
Het is daarnaast belangrijk om te kijken naar de herkomst van een product. We zijn gewend dat we het hele
jaar door mango's kunnen kopen in de supermarkt, terwijl je in Indonesië buiten het seizoen geen mango
vindt. Buiten het seizoen komen de mango's vaak van ver, bijvoorbeeld uit Peru. Mango's zijn een kwetsbare vrucht: wereldwijd gaat gemiddeld 30 tot 50 procent van de geoogste mango's verloren vóórdat ze de consument bereiken, door oogst-, transport- en opslagverlies samen. Daarmee raken we een breder punt: bij voedselverspilling gaat het niet alleen om hoeveel voedsel wordt weggegooid, maar ook om de impact van voedselproductie op de planeet.
.jpg?width=682&height=341&name=Uitgelichte%20afbeelding%20(91).jpg)
.jpg)
Vergisting: is het dé oplossing tegen voedselverspilling?
Een veel ingezette methode als het gaat om voedselverspilling is vergisting. Te veel, in de ogen van Riske van Vliet, Waste Engineer bij Milgro. "Ik denk dat er nog veel stappen te zetten zijn. Er zijn tal van toepassingen waarbij organische stromen hoogwaardiger verwerkt kunnen worden. Kijk naar diervoeding, een aantal treden hoger op de Ladder van Moerman."
De Ladder van Moerman is een veelgebruikt model binnen circulair voedselbeheer: hoe hoger een reststroom op de ladder wordt benut, hoe waardevoller en circulairder de toepassing. Helemaal afvalvrij produceren is nog niemand gelukt, maar het biedt handvatten hoe om ervoor te zorgen dat hetgeen dat toch niet in de producten terecht komt, niet wordt weggegooid of verspilt maar toch een andere toepassing krijgt. Vergisting staat al hoger dan compostering en verbranden, maar diervoeding zit daar nog twee treden boven. Een toepassing die we in de praktijk al meermaals hebben toegepast. Denk aan ijs en snoepgoed: het organische afval werd ingezet als diervoeder.
.jpg?width=682&height=341&name=Uitgelichte%20afbeelding%20(99).jpg)
Ook bij chips is dit in de praktijk gebracht. Op een bedrijfslocatie ontstond dagelijks een grote hoeveelheid afgekeurde chips, onder andere door verpakkingsfouten, productoverschotten en producten die niet voldeden aan de kwaliteitsnorm. De chips zaten nog in de originele zakken en gingen rechtstreeks de container in, waarna ze als restafval werden afgevoerd.
Samen met de betreffende partij gingen we op zoek naar een oplossing, waarbij de chips nu los van hun verpakking worden verkleind en veilig ingezet als veevoer. Een concreet voorbeeld van het terugdringen van voedselverspilling door herbestemming: de chips die eerst als afval eindigt, wordt nu opnieuw ingezet als grondstof.
De stap zetten richting diervoeder, dat kan niet zomaar
Kroepoek vermalen met een klein aandeel garnalenmeel. Voor deze uitdaging stond Christiaan Hendriks, Waste Engineer bij Milgro, die zich bezighoudt met het optimaliseren van afvalstromen in de foodsector. Want precies dat kleine aandeel zorgde voor een obstakel. Garnalenmeel mag namelijk niet aan herkauwers zoals koeien worden gevoerd. Een stroom die er in potentie prima uitzag voor diervoeder, viel daardoor buiten bereik van de meest voor de hand liggende afnemers.
‘’We zijn toen bewust op zoek gegaan naar een veehouder die deze stroom wél mocht ontvangen’’, vertelt Christiaan. Het resultaat: een stroom die voorheen als afval eindigde en nu als diervoeder wordt afgezet, is gegroeid van ongeveer 200.000 naar 300.000 kilo per jaar.
Wie voedsel wil afzetten als diervoerder, moet voldoen aan GMP+, een internationaal erkend certificeringssysteem gericht op diervoederveiligheid. Milgro helpt bedrijven hierbij als poortwachter, vertelt Christiaan. Jaarlijks wordt Milgro zelf door GMP+ geaudit om te controleren of het aan de voorwaarden voldoet. Is dat het geval, dan kan Milgro namens klanten gecontroleerde routes (volgens de GMP+-richtlijnen) faciliteren, zonder dat de klant zelf alle verwerkingsactiviteiten hoeft te organiseren. Hierbij kijkt Milgro onder meer naar etikettering en labeling, transportdocumenten, de afsluiting van productieprocessen, schoonmaakprotocollen en het voorkomen van vermenging met andere stromen.
Hoe Christiaan zijn ideale wereld op het gebied van voedselverspilling er over een jaar uitziet: ''Diervoeder is een interessante oplossing, maar als we kijken naar de Ladder van Moerman zijn er nog stappen te maken. Het zou pas echt mooi zijn als een menselijk product uiteindelijk naar menselijk gebruik kan."
Menselijke consumptie als uitgangspunt
Hoe hoger op de Ladder van Moerman, hoe meer regels en wetgeving erbij komen kijken. Dit geldt al bij de stap richting diervoeding, al liggen de uitdagingen vooral bij de stap richting menselijke consumptie. "Gek, want het is al menselijke voeding", stelt Elisa Teluij, Circulair Economy Officer met jarenlange ervaring in de foodsector.
De vraag die ertoe doet: wat is de reden van afkeur? Vaak staat er in de fabriek een parameter ingesteld op een bepaalde kwaliteitseis. Maar dat is niet zomaar willekeurig, vertelt Elisa. "Interne kwaliteitseisen zijn nooit breder dan die van de NVWA, ze kunnen alleen strenger zijn". Wordt een product afgekeurd door zo'n interne eis, dan zit er dus nog ruimte tussen wat het bedrijf zelf toelaat en wat wettelijk nog verkocht zou mogen worden.
Die interne eisen komen zelden uit het niets. Vaak worden ze bepaald door de afnemer, bijvoorbeeld een supermarkt. Zo stelt de ene supermarkt strengere eisen aan leveranciers dan de ander. Het gevolg is een vaste volgorde op de productielijn: eerst wordt de partij voor de strengste klant gedraaid, daarna de partij voor de minder strenge. Nooit andersom. Zo werkt de strengste klant in de praktijk als een soort vangnet: een overschot dat niet aan de zwaarste eisen voldoet, krijgt via de minder strenge partij, mits het aan de eisen van de NVWA voldoet, toch een bestemming, in plaats van als afval te eindigen.
Voedselverspilling stopt niet bij het product alleen
Naast voedselverspilling vindt er ook verspilling plaats als je kijkt naar de verpakkingen waarin het voedselproduct wordt verpakt. Neem een plastic verpakking rondom een maaltijdsalade. Nadat je de maaltijdsalade hebt opgegeten, blijft er een vervuilde verpakking over vol etensresten. Hierdoor kan het plastic niet goed gerecycled worden, omdat de biologische resten het sorteerproces verstoren, chemische reacties veroorzaken tijdens het smelten en de kwaliteit van het nieuwe plastic verminderen. "Een uitdaging voor bedrijven in de voedingsindustrie", geeft Mario Sol, Circular Economy Officer bij Milgro, aan. Volgens hem zit de oplossing dan ook niet direct in het beter recyclen, maar in minder verpakken. Voor zowel de consument als voor de producent is het namelijk milieuvriendelijker om minder verpakkingen te gebruiken.
"Je ziet dat steeds meer bedrijven daarmee bezig zijn: dat ze meer in bulk aangeleverd krijgen, en dus minder in losse verpakkingen." Een voorbeeld hiervan is een ingrediënt direct vanuit een tankwagen aanleveren en opslaan in een silo bij de voedselproducent. Voor minder hardlopende ingrediënten kunnen bijvoorbeeld herbruikbare verpakkingen, zoals IBC'S worden benut: grote, stevige plastic inzamelmiddelen die na gebruik gereinigd worden en retour gaan naar de leverancier om opnieuw gevuld te worden. Op deze wijze komt er niet tot nauwelijks verpakkingsafval vrij bij de voedselproducent. "In plaats van tientallen kleine zakken of dozen komen ingrediënten nu in één grote lading binnen, met aanzienlijk minder verpakkingsmateriaal per kilo product."
.jpg?width=650&height=325&name=Uitgelichte%20afbeelding%20(98).jpg)
Wat is dan de gouden tip tegen voedselverspilling?
Wat is dan de gouden tip tegen voedselverspilling? Onze experts zijn het erover eens: het begint bij inzicht. Inzicht in waar het misgaat, bij de planning op de productievloer, bij een reststroom die eigenlijk nog een bestemming verdient, of bij de verpakking eromheen. "Veel bedrijven hebben geen zicht op hoeveel voedsel er wordt weggegooid, en waar dat precies gebeurt", zegt Charlotte Jacobs. Zonder dat inzicht weet je ook niet wat je kunt verminderen of voorkomen.
Hoe je dit inzicht realiseert en meer praktische tips?
Je ontdekt het in de nieuwe guideline.
Op de hoogte blijven
Volg ons op LinkedIn. Hier delen we het laatste nieuws over regelgeving, circulaire thema's en ontwikkelingen uit de branche. Abonneer je daarnaast op de nieuwsbrief en beluister onze podcast Grondstof tot nadenken tijdens een wandeling of onderweg. Benieuwd wat Milgro voor jouw bedrijfsvoering en afvalproces kan betekenen? Neem dan contact op.
.jpg)
