Waarom kost een scherpe aanbieding je uiteindelijk meer dan je bespaart?

Circulaire Economie Sector voedingsindustrie

Bulk- en palletdeals, volumekortingen en 1+1-acties. Bedrijven stunten steeds vaker met aanbiedingen en prijsstrategieën, mede dankzij de inflatie. In juli 2026 bedroeg de inflatie in Nederland 3,2 procent, een stijging ten opzichte van 2,9 procent in juni, en in België steeg de Europese geharmoniseerde inflatie in juli 2026 naar 3,6 procent. Logisch dat we gebruikmaken van dit soort aanbiedingen, maar vanuit het oogpunt van duurzaamheid en verspilling brengt dit een ander vraagstuk aan het licht.

Wat is fantoomvraag en waarom kost een palletdeal je meer dan je denkt?

Het is een verleidelijk scenario voor elke inkoper: een leverancier die vanwege de aanhoudende inflatie scherpe palletdeals en volumekortingen aanbiedt. Hoewel dit op papier een slimme kostenbesparing lijkt, heeft deze inkoopstrategie een onzichtbare impact op het milieu en de portemonnee. Bulkaanbiedingen creëren namelijk een 'fantoomvraag': een schijnbare vraag naar producten, die in werkelijkheid groter is dan wat consumenten of eindgebruikers daadwerkelijk nodig hebben.

Door een plotselinge productupdate of een veranderde klantvraag verandert deze overtollige voorraad uiteindelijk in onbruikbare 'dode voorraad'. De financiële impact hiervan begint al direct na de inkoop. Het geld dat vaststaat in pallets die zes maanden in het magazijn staan (kapitaalbeslag), kan niet worden geïnvesteerd in andere bedrijfsprocessen. Tel daar de vierkante-meterprijs van het magazijn bij op, plus de extra kosten voor het verplaatsen en beheren van voorraad en de energiekosten, zoals koeling of klimaatbeheersing. Al snel wegen die operationele kosten zwaarder dan de initiële inkoopkorting. Moet de voorraad uiteindelijk worden weggegooid? Dan betaal je ook nog eens de kosten van de afvalverwerking.

Of de ongebruikte pallets nu in het magazijn belanden of als afval eindigen: er zijn grondstoffen aan te pas gekomen. Daar komt bij dat de fantoomvraag ook een grotere vraag naar pallets lijkt te creëren: er worden meer bomen gekapt, en er wordt meer hout verwerkt en getransporteerd. Wanneer bomen worden gekapt, stopt niet alleen de opname van broeikasgassen, maar komt alle opgeslagen CO2 in één keer weer vrij in de atmosfeer. Er rijden vrachtwagens om producten te transporteren die eigenlijk nog helemaal niet nodig zijn. Dit zorgt voor een onnodig hoge CO2-voetafdruk. Zo kost een scherpe aanbieding onderaan de streep vaak meer dan hij aan de voorkant oplevert, zowel op financieel- als duurzaamheidsgebied.

Wat de retail leert over zakelijke verspilling

Een scherp geprijsde palletdeal werkt in de basis hetzelfde als een consumentenactie in de Uitgelichte afbeelding (88) supermarkt. Neem de bekende 1+1 actie op blauwe bessen. Dat is een klassiek voorbeeld van een actie die het risico op verspilling direct verplaatst: van het schap van de winkel, naar de afvalbak van de eindgebruiker.

Blauwe bessen zijn zacht fruit. Zodra er één besje in de bak begint te schimmelen of beurs
raakt, steekt dit binnen 24 tot 48 uur de rest van de verpakking aan. Eén rot besje is dus genoeg om een hele bak te beschimmelen. Onderzoek laat bovendien zien: hoe minder geld we gevoelsmatig voor een specifiek product betalen, hoe gemakkelijker en minder schuldig we het restant weggooien.

Voedselverspilling is wereldwijd verantwoordelijk voor maar liefst 8 tot 10 procent van de totale broeikasgasuitstoot. Een groot deel van de milieu-impact van voedsel in de keten ligt bovendien al vóór de winkel, bij de teelt, verwerking, transport en verpakking. Wanneer voedsel onnodig wordt weggegooid, zorgt dit voor onnodige CO2-uitstoot bij de productie, onnodig watergebruik voor de landbouw, en onnodige energie, onnodig transport én daarbij behorende kosten.

Hoewel dit een consumentenvoorbeeld is, liggen de gelijkenissen voor inkopers misschien wel dichterbij dan je in eerste instantie denkt. Het mechanisme achter een overschot aan fruit is identiek aan het te groot inkopen van chemische grondstoffen met een strikte houdbaarheidsdatum, halffabricaten die gevoelig zijn voor temperatuurwisselingen, of de verpakkingsmaterialen die door een snelle rebranding onbruikbaar worden.

Waarom heeft Too Good To Go geen keerzijde?

Niet elke korting werkt averechts. Too Good To Go laat zien dat het ook anders kan. Supermarkten, bakkers en restaurants spelen hier steeds vaker op in, door de producten die aan het einde van de dag in de afvalbak zouden belanden, met korting aan te bieden. Het draait bij de aanbieding niet om het creëren van extra vraag, maar om het wegwerken van bestaande, overtollige voorraad. Wereldwijd redde Too Good To Go in 2025 157 miljoen maaltijden van verspilling, een totaal van meer dan 600 miljoen geredde maaltijden sinds de oprichting in 2016. Het verschil met de eerdere voorbeelden zit hem dus niet in de korting zelf, maar in het doel erachter: is de aanbieding bedoeld om meer te verkopen dan nodig is, of om te redden wat er al ligt?

Hoe voorkom je verspilling door slimmer in te kopen?

Uiteindelijk komt het allemaal terug bij inkoop , niet alleen om verspilling te voorkomen, maar breder om de milieu-impact te verkleinen. Waar vroeger de laagste prijs de doorslag gaf, wegen organisaties in aanbestedingen en tenders nu ook steeds vaker de milieu-impact mee. Duurzaam inkopen om verspilling te voorkomen vraagt om een slimme planning, de juiste hoeveelheden en oog voor de houdbaarheid of levensduur van producten.

Een belangrijke tip die hierbij helpt, is om historische verbruiksdata nauwkeurig af te stemmen op de inkoophoeveelheden, houdbaarheid en tussentijdse risico's. Maak daarnaast de CO2-voetafdruk van transport en opslag een vast onderdeel van de inkoopbeoordeling. Door vooraf goed te meten en het duurzaamheidsaspect mee te wegen, voorkom je verspilling. Ten slotte is het belangrijk om als inkoper vanaf de start aan te sluiten bij het circulair productontwerp. Zorg dat inkoop en leveranciers vanaf dag één betrokken zijn. Door invloed uit te oefenen op de materiaalkeuze, voorkomt inkoop dat er wordt ontworpen met grondstoffen die over een jaar onbetaalbaar of simpelweg niet leverbaar zijn.

Wil je weten hoe je dit binnen jouw organisatie aanpakt?

Lees hoe je met Maatschappelijk Verantwoord Inkopen prijs milieu-impact en sociale factoren in balans brengt bij je afvalmanagement.

Op de hoogte blijven

Volg ons op LinkedIn. Hier delen we het laatste nieuws over regelgeving, circulaire thema's en ontwikkelingen uit de branche. Abonneer je daarnaast op de nieuwsbrief en beluister onze podcast Grondstof tot nadenken tijdens een wandeling of onderweg. Benieuwd wat Milgro voor jouw bedrijfsvoering en afvalproces kan betekenen? Neem dan contact op.