Hoe meet je circulariteit binnen je organisatie? Circulariteit gaat verder dan afval en CO2; het gaat om inzicht in materiaalstromen, hergebruik, productlevensduur en waardebehoud. Door gerichte circulaire KPI’s te definiëren en erkende meetmethoden zoals LCA, MCI of Circulytics te gebruiken, maak je circulariteit concreet en stuur je op echte impact. Veel bedrijven worstelen echter nog met het vertalen van ambitie naar meetbare resultaten: 28% hanteert nog geen circulaire KPI’s, terwijl een derde wel verduurzamingsambities heeft.
De Week van de Circulaire Economie is het moment om ambities om te zetten in actie. Want hoewel veel organisaties circulair willen ondernemen, blijft de praktijk achter. Slechts een kwart van de Nederlandse organisaties is grotendeels of volledig circulair, terwijl 33% aangeeft wél ambitie te hebben om te verduurzamen.
Daarnaast geeft één op de vijf organisaties aan behoefte te hebben aan meer inzicht in meetmethoden en circulaire KPI’s. Opvallend: 28% van de bedrijven hanteert nog helemaal geen circulaire KPI’s.
Van de organisaties die welmeten, ligt de nadruk vooral op afvalreductie (49%), CO₂-uitstoot gerelateerd aan productie (36%), product levensduur en hergebruik (27%) en het aandeel gerecyclede materialen in productie (26%).
Maar circulariteit meten is meer dan afval en CO₂. Het gaat om waardebehoud, systeemverandering en toekomstbestendig ondernemen. Hoe pak je dat slim aan?
Waarom is circulariteit meten belangrijk?
Onze economie is wereldwijd slechts 7,2% circulair. Dat betekent dat ruim 90% van alle gebruikte materialen niet wordt hergebruikt. Het gehele rapport is downloadbaar hieronder deze blog.
Wie circulariteit meet, krijgt grip op drie krachtige onderdelen:
1. Kostenbesparingen risicobeheersing
Door materiaalstromen inzichtelijk te maken, zie je waar verspilling plaats vindt. Circulaire strategieën leiden tot grotere efficiëntie en winstgevendheid doordat minder primaire grondstoffen nodig zijn. Minderafhankelijkheid van schaarse materialen betekent ook minder leveringsrisico.
2. Nieuwe inkomstenstromen
Circulaire data onthullen vaak nieuwe businessmodellen, zoals refurbishment, leasing of product-as-a-service. Circulariteit helpt bedrijven nieuwe inkomsten stromen te ontsluiten via service- en abonnementsmodellen. Producenten krijgen bovendien een prikkel om producten langer mee te latengaan.
3. Innovatiekracht
Meten maakt zichtbaar waar waarde verloren gaat. Dat stimuleert herontwerp, modulariteit en slimmere ketensamenwerking. Volgens onderzoek verwacht 74% van de supply chain-leiders dat circulaire praktijkenwinstgevendheid verhogen.
Circulariteit meten is dus geen rapportageverplichting. Het is een strategisch stuurinstrument.
Circulariteit meten: waar staan we nu?
Veel bedrijven meten vooral wat ze al kennen: afval, energie, CO2. Dat is belangrijk, maar zegt weinig over echte circulariteit.
Circulariteit draait om het behouden van waarde in meerdere kringlopen, niet alleen om recycling.
Echte circulariteit betekent:
- Waardebehoud van materialen en componenten
- Meerdere gebruikscycli organiseren
- Impact reduceren ten opzichte van lineaire alternatieven
- Service- en verdienmodellen integreren
En ja, dat vraagt om andere KPI’s.
Hoe meet je circulariteit concreet?
Circulariteit meten vraagt om structuur. Geen losse KPI’s, maar een logisch opgebouwd systeem. Onderstaande vijf stappen helpen je om van ambitie naar meetbare impact te gaan. En dit kan op drie niveaus :
Macro: nationale cijfers (zoals het Circularity Gap Report)
Meso: keten- of sectoranalyses
Micro: product- en bedrijfsniveau
Stap 1: Breng je materiaalstromen in kaart
Zonder inzicht geen sturing. Begin met een Material FlowAnalysis (MFA) om te begrijpen:
- Welke primaire en secundaire grondstoffen je inkoopt
- Waar materiaalverlies optreedt
- Welke reststromen ontstaan
- Waar waarde in de keten verloren gaat
Combineer dit met Life Cycle Assessment (LCA) om de milieu-impact over de gehele levenscyclus te analyseren.
Dit vormt je nulmeting.
Stap 2: Bepaal waar je op wilt sturen
Circulariteit is geen doel op zich, het ondersteunt de strategie. Stel daarom eerst de vraag:
- Wil je grondstofafhankelijkheid verlagen?
- Wil je nieuwe businessmodellen ontwikkelen?
- Wil je voldoen aan CSRD-rapportage?
- Wil je kosten reduceren?
Pas daarna kies je KPI’s. Veel gebruikte circulaire KPI’s zijn:
- Percentage secundaire materialen in totale input
- Gemiddelde productlevensduur
- Hergebruik- of refurbishpercentage
- Reparatiegraad
- Restwaardebehoud
- Omzet uit circulaire businessmodellen
- Materiaalverlies per productie-eenheid
Kies maximaal 5 tot 8 kern-KPI’s om focus te houden.
Stap 3: Gebruik erkende meetmethoden
Je hoeft het wiel niet zelf uit te vinden. Er zijn bewezen frameworks beschikbaar, zoals:
- Circulytics van de Ellen MacArthur Foundation
- Circular Transition Indicators van WBCSD
- Material Circularity Indicator (MCI)
- ISO 59020, de internationale standaard voor circulariteitsmeting
Door erkende methoden te gebruiken vergroot men de betrouwbaarheid richting klanten, investeerders en toezichthouders en verkleint dit het risico op greenwashing.
Stap 4: Integreer circulariteit in je organisatie
Circulariteit meten is geen sustainability-feestje alleen.Het raakt:
- Inkoop (grondstoffen en leverancierskeuze)
- Productontwikkeling (modulariteit, levensduur, repareerbaarheid)
- Finance (restwaarde en nieuwe verdienmodellen)
- Sales (serviceconcepten, take-back programma’s)
Koppel circulaire KPI’s daarom aan bestaande ESG-rapportages en managementdashboards. Zeker met de komst van CSRD wordt integratie essentieel.
Wie circulariteit apart houdt, vertraagt de transitie.
Stap 5: Stuur hoger op de R-ladder
Niet alle circulaire interventies leveren evenveel impactop. Recycling is goed, maar hergebruik, reparatie en refuse leveren vaak meer milieuwinst op.
Volgens onderzoek zorgen interventies hoger op de R-ladder doorgaans voorgrotere grondstoffenbesparing en CO2-reductie.
Meet dus niet alleen hoeveel je recycleert, maar ook:
- Hoeveel producten langer meegaan
- Hoeveel componenten worden hergebruikt
- Hoeveel waarde behouden blijft
Daar zit de echte circulaire winst.
Extra prikkels voor 2026
De druk om circulariteit meetbaar te maken neemt toe door:
- CSRD-rapportageverplichtingen
- Toenemende grondstoffenschaarste
- Klanten die transparantie eisen
- Investeerders die circulaire KPI’s meenemen in risicobeoordeling
Organisaties die nú hun meetstructuur op orde brengen, lopen straks voorop.
Circulariteit meten is vooruitgang versnellen
Meten maakt ambitie concreet. Het geeft inzicht, stimuleert innovatie, verlaagt kosten en opent nieuwe marktkansen. In de Week van de Circulaire Economie is dit het moment om niet alleen te praten over circulariteit, maar het meetbaar te maken.
Wil je concreet aan de slag met circulariteit binnen jouw organisatie?
Download ons stappenplan: 7 ways to close the gap. Van circulaire ambitie naar meetbare actie.
Meer weten?
Download nu het gratis stappenplan en ga aan de slag.
