Portugal is een land vol geschiedenis, kleurrijke straatjes en pittoreske pleinen, van de universiteitsstad Coimbra tot de drukke boulevards van Lissabon en de markten van Porto. Tussen historische tegels en bruisende pleinen schuilt echter een minder bekend verhaal: hoe gaat het met afvalbeheer in deze steden? Terwijl sommige plekken netjes zijn ingericht voor afvalscheiding, stapelt op drukbezochte toeristische locaties zwerfafval zich snel op.
In de blogserie ‘Een blik op afval vanuit…’ wordt buiten de grenzen van Nederland en België gekeken. Hoe gaan andere steden en landen om met hun afvalstromen? Wat kan daarvan worden geleerd en wat juist niet? In deze blog lees je alles over deze drie steden in Portugal.
In Lissabon werd in 2022 per inwoner ongeveer 579 kilo afval geproduceerd, waarvan slechts 30 % gescheiden werd ingezameld. Ter referentie: in Amsterdam ligt de afvalproductie per inwoner lager, met gemiddeld 367 kilo per jaar, en wordt ongeveer 22–32 % gescheiden ingezameld, onder het Nederlandse landelijke gemiddelde van circa 60 %.
Zwerfafval in toeristische hotspots
In Coimbra, Porto en Lissabon viel op dat op sommige toeristische locaties verrassend veel zwerfafval aanwezig is, vooral op plekken met veel voetgangers of waar meerdere mensen zonder vaste woonplaats samenkomen. Het beperkte aantal openbare afvalbakken draagt hieraan bij, wat leidt tot ophopingen van afval. Daarnaast zijn sigarettenpeuken een veelvoorkomend type zwerfafval, wat wijst op de uitdaging van klein afval dat snel ontstaat maar lastig wordt opgeruimd.
Op nationaal niveau worstelt Portugal nog met het op orde krijgen van zijn afvalcijfers: de recyclingratio van stedelijk afval lag in 2022 rond 30%, ruim onder het EU-gemiddelde van bijna 49% en ver onder de Europese doelstellingen.
Openbare ruimte en afvalinfrastructuur
In sommige stedelijke omgevingen zijn voldoende vuilbakken aanwezig, bijvoorbeeld op vliegvelden, in universiteiten en bij het parlement. Vaak is er ook de mogelijkheid tot afvalscheiding, en dit wordt in de praktijk redelijk goed toegepast. Dit sluit aan bij nationale beleidskaders zoals het Strategic Plan for Urban Waste (PERSU 2030), een Portugal-breed actieplan dat afvalpreventie, gescheiden inzameling en recycling wil verbeteren om te voldoen aan Europese doelen voor 2030 en 2035.
Recent zijn ook investeringenaangekondigd om recycling en afvalwaardering te versterken, zoals een €30 miljoen-project voor selectieve inzameling en composteer initiatieven.
Vervoershubs en stedelijke logistiek
Openbare vervoersplekken zoals treinstations en busstations beschikken over relatief veel afvalbakken, waardoor afval makkelijker kan worden weggegooid en zwerfafval beperkt blijft. Tegelijkertijd loopt Portugal risico om de EU-recyclingdoelenvoor 2025 (minimaal 55% recycling van stedelijk afval) niet te halen, en ook de doelen rond verpakkingsafval en het terugdringen van stortplaatsen lijken lastig te realiseren zonder extra inspanningen.
En Portugal investeert actief in selectieve inzameling en composteercentra, onder andere via een €30 miljoen-project voor modernisering van infrastructuur en recycling.
Hotels, hostels en private ruimtes
In accommodaties zoals hotels en hostels zijn gescheiden afvalbakken vaak niet beschikbaar op openbare plekken. Dit wijst op verschillen in afvalinzameling en gebruik tussen publieke en private ruimtes: publieke plekken investeren vaker in infrastructuur, terwijl private voorzieningen dit nog niet altijd doen. Hier liggen kansen om bewustwording en faciliteiten voor afvalscheiding uit te breiden.
Afvalproductie en stedelijke statistieken
Zoals eerder genoemd, wordt slechts een klein deel van het stedelijk afval gescheiden ingezameld. Portugal genereert iets minder stedelijk afval per capita dan het EU-gemiddelde, maar blijft relatief afhankelijk van stortplaatsen en energieherwinning in plaats van recycling. Dit geeft aan dat sluitende afvalketens nog niet overal gerealiseerd zijn.
Beleid en praktijk
Infra‑tekorten in drukbezochte toeristische gebieden dragen bij aan zwerfafval, terwijl goede afvalscheiding op specifieke locaties laat zien wat mogelijk is met de juiste infrastructuur. Hotels en toeristische accommodaties zijn logische focuspunten voor verbetering, en klein afval zoals sigarettenpeuken vraagt om gerichte initiatieven zoals speciale bakjes en bewustwordingscampagnes.
Portugal en andere EU-landen hebben ambitieuze doelen: minimaal 55% recycling van stedelijk afval in 2025, 60% in 2030 en 65% in 2035, en het terugdringen van stortplaatsen tot maximaal 10% tegen 2035.
Investeringen in betere sorteer- en recyclinginfrastructuur, deels gefinancierd door Europese en nationale programma’s, laten zien dat er beweging is, maar uitvoering en verdere investeringen blijven cruciaal.
Werk aan de winkel!
Coimbra, Porto en Lissabon laten zien dat stedelijk afvalbeheer nog volop uitdagingen kent, van zwerfafval tot beperkte scheidingsmogelijkheden. Portugal zet echter grote stappen vooruit: tegen 2025 moet 55 % van het stedelijk afval gerecycled zijn, in 2035 65 %, en stortplaatsen mogen nog maximaal 10 % van het afval bevatten. Of de doelstelling in Portugal en de steden is gehaald, is nog niet gepubliceerd.
Maar met grote investeringen in moderne sorteerfaciliteiten, inzamelingsstructuur en bewustwordingscampagnes worden burgers en organisaties actief betrokken. Er ontstaat zo een duidelijke route naar circulair afvalbeheer, waarin straten schoner worden en materialen maximaal hergebruikt. Hoewel de Portugese steden hebben nog een lange weg te gaan. Laat Portugal zien dat ambitie, beleid en lokale uitvoering samen echt verschil kunnen maken!
Lees ook
Een blik op afval vanuit New York
Op de hoogte blijven
Op de hoogte blijven van alle nieuwe ontwikkelingen? Volg ons op LinkedIn, luister de podcast 'Grondstof tot nadenken' of abonneer op de nieuwsbrief. Ben je nieuwsgierig naar wat Milgro voor jouw bedrijfsvoering en afvalproces kan betekenen? Neem dan contact op.
