Circulariteit is een term die steeds vaker opduikt in bedrijfsstrategieën, maar wat betekent het eigenlijk in de praktijk? Veel organisaties denken hierbij vooral aan recycling of afvalbeheer. Dat is begrijpelijk, want hergebruik van materialen is zichtbaar en concreet. Maar circulariteit gaat verder: het is een strategische keuze die bedrijven helpt om schaarse grondstoffen slimmer te benutten, innovatie te stimuleren en continuïteit te waarborgen.
Circulariteit is geen bijzaak. Het is een manier om risico’s te beheersen, concurrentiekracht te versterken en nieuwe kansen te creëren. Van strategische onafhankelijkheid tot het ontwikkelen van circulaire businessmodellen, de impact reikt verder dan milieu alleen. Maar hoe zet je deze ambitie om in concrete actie? Dat is de uitdaging waar veel bedrijven nu voor staan.
Circulariteit als strategische keuze
Circulariteit is niet alleen een manier om te voldoen aan wet- en regelgeving of als reactie op schaarste. Het is een manier om strategische voordelen te behalen:
- Minder afhankelijk van instabiele leveranciers, waardoor bedrijven minder kwetsbaar zijn voor geopolitieke schommelingen en grondstoffenschaarste.
- Kostenbeheersing en leveringszekerheid, omdat slim omgaan met materialen de impact van prijsstijgingen en tekorten vermindert.
- Innovatie en nieuwe businessmodellen, doordat circulair ontwerpen kansen opent voor onderscheidende producten en diensten.
- Een sterk werkgeversmerk en hogere klantwaarde, doordat bedrijven met een circulaire strategie aantrekkelijker zijn voor talent en klanten die duurzaamheid belangrijk vinden.
Circulariteit is dus een langetermijnstrategie die bedrijfscontinuïteit en concurrentiekracht ondersteunt.
Waarom circulariteit urgent is: geopolitiek en grondstoffenschaarste
Nederland en Europa zijn sterk afhankelijk van geïmporteerde kritieke grondstoffen. Deze afhankelijkheid brengt risico’s met zich mee. Enkele voorbeelden:
- 60% van de mondiale kobaltwinning vindt plaats in de Democratische Republiek Congo, terwijl zeldzame aardmetalen vrijwel volledig in China worden geraffineerd, dat is onderdeel van de Europese strategie rondom kritieke grondstoffen.
- Sommige landen gebruiken hun positie strategisch, met hogere prijzen en onzekerheid in de toeleveringsketen tot gevolg, wat de aandacht voor binnenlandse productie en diversificatie versterkt.
- Nederlandse recyclingbedrijven hebben moeite te concurreren met goedkope virgin materialen van buiten Europa, een trend die onderstreept waarom circulair beleid verder moet gaan dan alleen recycling (zoals ook wordt benadrukt in de nieuwste ICER‑rapportage).
Deze voorbeelden laten zien dat toegang tot grondstoffen niet vanzelfsprekend is. Circulariteit helpt bedrijven deze risico’s te verkleinen door bestaande materialen beter te benutten, hun levensduur te verlengen en producten zo te ontwerpen dat hergebruik mogelijk is.
Recycling alleen is niet genoeg
Veel bedrijven zien circulariteit nog te vaak als recycling. Maar hergebruik alleen is onvoldoende, vooral voor kritieke grondstoffen. Circulariteit vraagt om een breder strategisch perspectief:
- Levensduurverlenging: producten ontwerpen voor reparatie en onderhoud.
- Herontwerp voor hergebruik: componenten zo maken dat ze eenvoudig opnieuw kunnen worden gebruikt of gedemonteerd.
- Nieuwe businessmodellen: diensten in plaats van eigendom aanbieden om materiaalstromen te sluiten.
- Samenwerking in de keten: leveranciers, verwerkers en klanten betrekken bij circulaire strategieën.
Door deze strategieën te combineren, verminderen bedrijven hun milieu-impact én versterken ze hun economische en strategische positie.
Circulariteit in de praktijk: hernieuwbare energie als voorbeeld
De energietransitie laat zien dat circulair denken cruciaal is. Moderne windturbines bestaan uit duizenden onderdelen, waarvan een groot deel theoretisch recyclebaar is. Toch wordt slechts een klein deel daadwerkelijk hergebruikt. Fotovoltaïsche zonnepanelen hebben een levensduur van ongeveer 25 jaar, maar hoogwaardige terugwinning van koper, aluminium en glaslaminaat ontbreekt grotendeels.
Zelfs technologieën die ‘groen’ lijken, zijn dus niet automatisch circulair. Het begint bij ontwerp, bedrijfsmodel en inzicht in materiaalstromen, niet bij afval dat later wordt gerecycled.
Van ambitie naar actie
Circulariteit concreet maken vraagt een planmatige aanpak. Belangrijke stappen zijn:
- Inventariseer materiaalstromen en kritieke grondstoffen om inzicht te krijgen in risico’s en kansen.
- Ontwerp producten voor hergebruik en onderhoud, zodat materialen meerdere levenscycli hebben.
- Investeer in circulaire businessmodellen, bijvoorbeeld door producten als dienst aan te bieden.
- Stimuleer samenwerking in de keten, van leveranciers tot klanten, om materiaalstromen te sluiten.
- Meet impact op milieu en bedrijfsprestaties, zodat resultaten inzichtelijk zijn en bijsturing mogelijk.
Wil je direct aan de slag? Download ons rapport “7 ways to close the gap” voor een concreet stappenplan om circulariteit van ambitie naar uitvoering te brengen.
Circulariteit is geen trend en recycling is slechts één onderdeel. Voor bedrijven is het een strategische keuze die helpt:
- Schaarste en geopolitieke risico’s te beheersen.
- Kosten te reduceren en leveringszekerheid te vergroten.
- Innovatie en nieuwe businessmodellen te ontwikkelen.
Door circulariteit slim te integreren in strategie, ontwerp en bedrijfsmodel, bouw je aan een toekomstbestendig bedrijf dat klaar is voor de uitdagingen van nu én morgen.
Meer weten?
Download nu het gratis stappenplan en ga aan de slag.
