.jpg?upscale=true&width=1600&name=Headers%20(93).jpg)
.jpg?upscale=true&width=768&name=Headers%20(93).jpg)
Plots kon VDL Nedcar nauwelijks meer chips verkrijgen. Die vormden een essentieel puzzelstuk van de auto’s die er in de fabriek in Limburg van de band rolden. Het gevolg: de productie stopte en zo’n 3.000 medewerkers moesten noodgedwongen tijdelijk het werk neerleggen. In de recente geschiedenis is dit een van de meest zichtbare voorbeelden van hoe kwetsbaar productieketens zijn bij tekorten aan kritieke materialen en componenten. Een situatie die je liever niet afwacht.
Zo’n productiestop is een van de meest extreme gevolgen van de schaarste van benodigde grondstoffen. De meeste effecten zijn tot nu toe minder verstrekkend. Tekorten aan bijvoorbeeld een van de 17 bestempelde kritieke grondstoffen zoals lithium, kobalt of grafiet blijven vooralsnog beperkt tot stijgende inkoopprijzen en langere levertijden. Desondanks geeft deze casus wel aan hoe afhankelijk bedrijven zijn van de toevoer van grondstoffen voor hun productie. En hoe dit kan leiden tot operationele risico’s.
Gevolgen nu al merkbaar
Milgro heeft recent onderzocht in hoeverre ondernemers bezig zijn met de risico’s rond tekorten aan materialen voor hun bedrijf en de productie. Dat Nederland en Europa zo afhankelijk zijn van andere landen voor grondstoffen, vindt 71% van de deelnemers aan het onderzoek zorgelijk. En 78% merkt de schaarste nu al voor hun eigen onderneming. De materialen en grondstoffen worden duurder. En de levertijden langer.
Merendeel ondernemers ziet geen risico's
Opvallend is dat 61% nog geen directe risico’s ziet voor de bedrijfsvoering. Die uitkomst lijkt achter te blijven bij de geopolitieke ontwikkelingen en de toenemende onzekerheid in internationale toeleveringsketens. Dat het merendeel vooralsnog geen bedrijfsrisico’s ziet, typeert wellicht het onverschrokken en optimistische karakter van een ondernemer. Toch maakt de slinkende voorraad grondstoffen het urgent én vanuit het perspectief van bedrijfscontinuïteit en concurrentievoordeel interessant om op de agenda van de bestuursvergadering te zetten.
Voor iedere organisatie een eigen bedrijfsrisico
Dit geldt niet alleen voor bedrijven die een beroep moeten doen op deze kritieke grondstoffen, zoals in de lijst van de Nederlandse overheid. Ook andere materialen of grondstoffen kunnen schaars raken door allerlei omstandigheden. Olie wordt duur door geopolitieke spanningen en het afsluiten van een belangrijke doorvoerroute. Hout van hoge kwaliteit wordt schaars, omdat steeds meer bouwbedrijven dit materiaal willen gebruiken voor hun bouwwerken, terwijl bosbescherming steeds strenger wordt. Deze hete, droge zomer is zelfs water een gewilde grondstof voor al die agrarische bedrijven die hun land kunstmatig moeten beregenen en extra brandstof moeten inkopen voor hun installaties.
Van identificeren en analyseren
Anticiperen op schaarste en tekorten begint met het in kaart brengen van de kritieke materiaalstromen binnen de onderneming. Met een risicoanalyse bepalen ondernemers vervolgens hoe groot de kans is dat een stroom grondstoffen stokt, en wat de mogelijke gevolgen zijn voor klanten en de continuïteit van de organisatie. Een klant moet mogelijk langer wachten op een product. Of het product wordt duurder. Een tijdelijke productiestop zorgt voor haperingen in de cashflow en levert mogelijk een deuk in de reputatie op.
Naar aanpakken
Vervolgens is het zaak slim in te spelen op deze risico’s van grondstoffenschaarste. Bijvoorbeeld door de inkoop van materialen bij meerdere leveranciers te beleggen, waardoor afhankelijkheden afnemen. Strategische voorraden aanleggen is eveneens een mogelijkheid om periodes van schaarste op te vangen. Zo’n buffer en het spreiden van risico’s zijn echter geen structurele oplossingen.
En aanpassen
Toekomstbestendiger is het om de mogelijkheden voor het terugwinnen van grondstoffen te verkennen, via recycling of terugnamegaranties. Het meest duurzaam is het om het complete productontwerp te herzien. Wie producten zo ontwerpt dat onderdelen opnieuw kunnen worden gebruikt, vermindert de afhankelijkheid van nieuwe grondstoffen. Als organisatie sta je minder bloot aan prijsstijgingen en leveringsproblemen. Door creatief denkwerk is hetzelfde product te ontwikkelen van hergebruikte grondstoffen en biostromen. Een circulair productontwerp is niet snel kapot, nauwelijks trendgevoelig, modulair opgebouwd en reparatievriendelijk.
Het goede voorbeeld van de ledlamp
Een goed voorbeeld van een bedrijf dat zijn bedrijfsmodel heeft aangepast aan de risico’s van schaarste is Signify, producent van ledlampen. Signify voorzag al eerder dan vandaag dat koper, wolfraam, fosfor en aluminium, belangrijk voor het maken van de lampen, op termijn steeds lastiger te verkrijgen zijn. Bovendien vindt het bedrijf het voor het imago beter en moreel verantwoord als mineralen niet gewonnen worden uit gebieden waar het oorlog is, of waar de arbeidsomstandigheden niet goed zijn.
Circulair ontwerpen als strategische keuze
Dus paste Signify het productontwerp van haar lampen aan, zodat ze circulair worden. Onderdelen van de producten zijn losmaakbaar en kunnen eenvoudig worden vervangen. Ook besloot het bedrijf gerecyclede materialen voor de armaturen te prefereren boven virgin materialen, zoals gerecycled plastic. Daarbij zette het bedrijf terugnameprogramma’s op, zodat klanten hun lampen aan het einde van het gebruik weer bij Signify kunnen inleveren. Tot slot heeft Signify haar inkoopbeleid een stuk strenger gemaakt. Er vindt een grondige controle plaats bij alle leveranciers waarmee Signify contracten heeft. Via deze structurele ingrepen biedt Signify de risico’s van grondstoffenschaarste het hoofd.
Eigen leverancier worden
Ook matrassenfabrikant Auping heeft nagedacht over haar producten en speelt in op mogelijke tekorten in de toekomst. De stapel afgedankte matrassen groeit en groeit en voor het produceren van nieuwe doen fabrikanten voor het overgrote deel nog een beroep op chemische basisbestanddelen, op basis van fossiele bronnen die allerminst onuitputtelijk zijn. Met een circulair productontwerp voor matrassen wordt Auping in toenemende mate haar eigen grondstoffenleverancier. En niet meer afhankelijk van raw materials.
Over de Grondstoffenbarometer
Met dit soort maatregelen álle risico’s hiermee wegpoetsen is een illusie. In een woelige wereld kunnen ontwikkelingen bedrijven direct of indirect blijven raken. Maar met gedegen risicomanagement kunnen afhankelijkheden rond grondstoffen wel sterk worden verminderd.
Download het rapport en lees verder
In het onderzoeksrapport ontdek je: hoe je jouw top vijf kritische grondstoffen inventariseert, en welke stappen je direct kunt zetten om minder afhankelijk te worden van schaarse grondstoffen. Zo versnellen we samen de transitie richting een circulaire economie.
.jpg)
.jpg)
Op de hoogte blijven
Volg ons op LinkedIn. Hier delen we het laatste nieuws over regelgeving, circulaire thema's en ontwikkelingen uit de branche. Abonneer je daarnaast op de nieuwsbrief en beluister onze podcast Grondstof tot nadenken tijdens een wandeling of onderweg. Benieuwd wat Milgro voor jouw bedrijfsvoering en afvalproces kan betekenen? Neem dan contact op.
.jpg?width=380&name=Uitgelichte%20afbeelding%20(79).jpg)
.jpg)
