Als afval gerecycled wordt, komt daar CO2-uitstoot bij kijken voor transport, verwerking en het recyclingproces zelf. De vraag die het GHG-protocol (Greenhouse Gas protocol) beantwoordt is: wie telt die uitstoot mee in zijn scope 3? De afvalproducent, de recycler, of het bedrijf dat het gerecyclede materiaal weer gebruikt? Het protocol zegt: dat laatste bedrijf, degene die het gerecyclede materiaal inkoopt en gebruikt.
Goed om te weten: Het GHG-protocol werkt aan de grootste herziening tot nu toe: de Scope 3 Standard uit 2011 wordt voor het eerst helemaal vernieuwd. In maart 2026 kwam de eerste voortgangsrapportage, medio 2026 volgt een conceptversie waar iedereen op kan reageren, eind 2027 wordt de definitieve, herziende standaard verwacht. Volg ons op LinkedIn voor de laatste updates.
Wat zijn scope 1, 2 en 3 en waar valt recycling onder?
Het GHG-protocol is niet zomaar een richtlijn: het vormt de basis onder vrijwel alle grote rapportagekaders, waaronder de Europese ESRS binnen de CSRD. Het GHG-protocol verdeelt de uitstoot van een bedrijf in drie scopes. Scope 1 is wat je zelf rechtstreeks uitstoot, bijvoorbeeld met eigen vrachtwagens of een eigen fabriek. Scope 2 is de uitstoot van de energie die je inkoopt, zoals stroom of warmte. Scope 3 is alles daaromheen: de uitstoot bij je leveranciers, tijdens het transport en wat er met je product of afval gebeurt nadat het jouw bedrijf verlaat, inclusief recycling.
Belangrijk om te onthouden: scope 1, 2 of 3 zit niet vast aan de emissie zelf, het hangt af van wie er rapporteert. Neem een recyclingbedrijf dat oude flessen verwerkt tot nieuwe korrels. De uitstoot van dat proces is voor het recyclingbedrijf zelf scope 1 en 2, want het is hun eigen proces. Koopt een flessenfabrikant die korrels in om er nieuwe flessen van te maken? Dan is diezelfde uitstoot voor hem scope 3, want hij voert het proces niet zelf uit, maar koopt er wel iets van in.
De richtlijnen van het GHG-protocol zijn samen te vatten in drie kernprincipes:
-
Je rapporteert in scope 3 over emissies van de verwerking van je eigen afval. Dat heet upstream scope 3: emissies die ontstaan vóórdat iets bij je klant terechtkomt, in dit geval de afvalverwerkingsdienst die je zelf inkoopt. Daarnaast rapporteer je ook over end-of-life afvalstromen, oftewel downstream scope 3: emissies die ontstaan nadat je product jouw bedrijf verlaat en uiteindelijk bij de eindgebruiker afval wordt.
- Cradle to Gate-emissies uit recycling rapporteert het bedrijf dat het materiaal inkoopt, in scope 3. Dit principe heet derecycled content method. Koop je bijvoorbeeld gerecycled plastic in om nieuwe producten van te maken, dan tel jij de emissies van dat recyclingproces mee in jouw scope 3, niet de recycler zelf.
- Je rapporteert ook over emissies uit afvalverwerking in de end-of-life-fase (downstream dus), oftewel het afval dat bij de eindgebruiker ontstaat. Door slimme ontwerpkeuzes maak je recycling makkelijker of pas mogelijk, wat de emissies in deze fase verlaagt.
Een product doorloopt in feite meerdere levens. In het eerste leven wordt een grondstof gewonnen, verwerkt tot product, gebruikt en uiteindelijk weggegooid. Wordt dat afval gerecycled, dan begint een tweede leven: van het afval wordt weer een grondstof gemaakt, waar een nieuw product van wordt gemaakt.
Bij de emissieberekening wordt op het moment van recycling een knip gezet: de emissies van het eerste leven (het maken van het oorspronkelijke product) tellen niet mee in de emissies van het tweede leven. Je begint dus opnieuw te tellen vanaf het punt van recycling. Dat is ook precies waarom het bedrijf dat gerecycled materiaal inkoopt alleen de emissies van het recyclingproces zelf hoeft mee te rekenen, niet de emissies van het product dat ooit afval werd. Onderstaand voorbeeld maakt dit concreet.
Voorbeeld: kwaliteitsfout koekjesverpakkingen
In een koekjesfabriek gaat er iets mis op de verpakkingslijn: de verpakking van een partij koekjes voldoet niet aan de kwaliteitseisen, bijvoorbeeld door een verkeerd bedrukte datum of een beschadigde sluiting. De koekjes zelf zijn nog gewoon goed. Toch belanden ze in de afvalbak en worden ze opgehaald door een veevoerproducent, die er varkensvoer van maakt.
Wat betekent dit voor de scope 3-berekening van elke partij in deze keten?
Voor de koekjesfabriek: jij weet dat de varkensboer straks de recyclingemissies rapporteert in zijn scope 3 (volgens de recycled content method). Jij hoeft die dus niet zelf mee te tellen. Optioneel neem je alleen de emissies van het transport naar de veevoerproducent mee in je scope 3.
Voor de veevoerproducent: jij runt zelf het proces waarin de koekjes worden omgezet in veevoer. Die emissies vallen daarom in jouw scope 1 en 2, net als we eerder zagen bij het recyclingbedrijf. Je kunt het voer bovendien aanprijzen als circulair veevoer met een lage CO2-impact.
Voor de varkensboer: jij koopt het veevoer in en rapporteert daarover in je scope 3, volgens de recycled content method. De emissies van het bakken van de koekjes zelf tellen hierin niet mee, want dat was het eerste leven van de grondstof, en dat leven is bij de recycling afgesloten.
Als je kijkt naar het grondstoffengebruik, dan zie je dat er een omweg wordt gemaakt. Alle grondstoffen en energie die nodig waren om deze koekjes als voedsel te maken, worden nu gebruikt om er veevoer van te maken, terwijl ze ook gewoon als voedsel verkocht hadden kunnen worden. Een lage CO2-uitstoot betekent dus niet automatisch dat een grondstof ook zo efficiënt mogelijk wordt benut. En dat is precies waarom Milgro naast emissies ook kijkt naar hoe grondstoffen worden ingezet.
Hoe meet Milgro emissies uit afval?
Milgro hanteert een circulaire aanpak voor het meten van emissies uit afval- en reststromen. We kijken naar de volledige levenscyclus van een grondstof, inclusief de emissies uit recycling én de vermeden emissies. Zo krijg je een compleet beeld van de emissies van een afvalstroom die wordt aangeboden voor recycling. We bouwen dit inzicht op in vier fases:
Fase 1 Productie: het winnen en bewerken van grondstoffen, materialen of producten.
Fase 2 Transport: van het bedrijf waar afval vrijkomt naar het bedrijf die het afval verwerkt
Fase 3 Verwerking: De emissies die ontstaan in het afvalverwerkingsproces of recyclingproces
Fase 4 Voorkomen: de emissies die worden vermeden doordat secundaire grondstoffen worden ingezet in plaats van nieuwe grondstoffen. Dit noemen we vermeden emissies: gebruik je bijvoorbeeld gerecycled aluminium in plaats van nieuw gedolven aluminium, dan bespaar je de emissies die nodig waren geweest om dat nieuwe aluminium te winnen en te bewerken.
Wat zijn de voordelen van de deze aanpak?
Je krijgt inzicht in de voordelen van recycling, maar ook in hoe die zich verhouden tot innovaties die zorgen voor minder afval. De berekening beloont keuzes die hoger op de R-ladder staan (de R-ladder rangschikt afvalstrategieën van meest naar minst duurzaam, van preventie en hergebruiken tot recyclen en verbranden), waardoor je keuzes onderling kunt vergelijken.
Daarnaast zie je precies voor welke grondstoffen recycling veel milieuwinst oplevert, en voor welke maar weinig. Dat komt doordat de emissies van het recyclingproces soms nauwelijks opwegen tegen de emissies die je vermijdt door gerecyclede grondstoffen te gebruiken. Glas en staal zijn daar een goed voorbeeld van: deze stromen zijn volledig te recyclen, maar dat kost wel veel energie. Met de CO2-analyse van Milgro bepaal je voor iedere afvalstroom een weloverwogen strategie.
Onze aanpak sluit aan bij de richting die het GHG-protocol zelf inslaat: meer transparantie over databronnen en datakwaliteit. In de voorgestelde herziening van de Scope 3 Standard moeten bedrijven hun emissiedata straks uitsplitsen naar primaire data (rechtstreeks van leveranciers) en secundaire data (gemiddelden of schattingen), en wordt de lat voor vermeden emissies flink hoger gelegd: minimaal 95% van de verplichte scope 3-emissies moet dan onderbouwd worden gerapporteerd.
Hoe rapporteer je eenvoudig volgens het GHG-protocol?
Milgro biedt je een praktisch meetinstrument voor afvalanalyse. In ons dashboard berekenen en monitoren we de CO2-impact van de afvalstromen binnen jouw bedrijf. De rapportages in het dashboard geven je de data om je eigen scope 3-emissies uit afval in kaart te brengen en hierover te rapporteren volgens het GHG-protocol. Je kunt in het dashboard bovendien inzoomen op deze emissies.
Meer weten?
Wil je zelf ervaren hoe je scope 3-emissies uit je afvalstromen inzichtelijk maakt? Probeer het Milgro-dashboard 7 dagen gratis en bekijk direct welke emissies je waar rapporteert.
Nog een ontwikkeling om in de gaten te houden
Voor emissies uit landbouw en landgebruik publiceerde het GHG-protocol op 30 januari 2026 een nieuw standaard, de Land Sector and Removals Standard. Die gaat op 1 januari 2027 in. Voor het eerst komen er binnen het GHG-protocol uitgebreide regels voor onder andere meer landgebruik, verandering in landgebruik CO2- verwijdering uit de lucht, en emissies uit biogene producten zoals hout, voedsel of vezels. Verwerk, koop of verkoop je grote hoeveelheden landbouwproducten, voedsel, veevoer of bio-energie? Dan is dit relevant voor jou.
Op de hoogte blijven
Volg ons op LinkedIn. Hier delen we het laatste nieuws over regelgeving, circulaire thema's en ontwikkelingen uit de branche. Abonneer je daarnaast op de nieuwsbrief en beluister onze podcast Grondstof tot nadenken tijdens een wandeling of onderweg. Benieuwd wat Milgro voor jouw bedrijfsvoering en afvalproces kan betekenen? Neem dan contact op.
.jpg?width=380&name=Uitgelichte%20afbeelding%20(70).jpg)
