Wist je dat de grootste milieuwinst te behalen valt tijdens het ontwerpproces van producten? Design for Recycling helpt producenten zo te ontwerpen dat materialen aan het einde van hun levensduur eenvoudig, veilig en hoogwaardig opnieuw gebruikt kunnen worden. Daarbij sluit de nieuwe Europese PPWR-regelgeving naadloos aan, omdat deze producenten stimuleert én verplicht om verpakkingen vanaf de ontwerpfase beter recyclebaar te maken. Zo worden verpakkingen slimmer, blijft meer materiaal behouden en verkleinen we gezamenlijk de afvalberg.
Wat is design for recycling?
Design for Recycling, in het kort DfR, zijn richtlijnen die ontwerpers helpen producten zo te maken dat ze aan het einde van hun levensduur eenvoudig, veilig en hoogwaardig hergebruikt kunnen worden. Omdat 70–80% van de milieu-impact van een product al in de ontwerpfase wordt bepaald, zijn deze richtlijnen extra belangrijk op weg naar een afvalvrije wereld. DfR is geen wet, maar een concept dat ontwerpers ondersteunt bij duurzame keuzes. Wanneer iets slecht is ontworpen, kan geen enkele afvalverwerker er nog iets hoogwaardigs van maken.
Wat is de meerwaarde van de design for recycling criteria?
Zodra je begrijpt wat Design for Recycling inhoudt, zie je meteen waar het in de praktijk misloopt. Sommige producten zijn zó onhandig ontworpen dat afvalverwerkers er geen kant mee op kunnen. Enkele voorbeelden zijn;
- Multilayer verpakkingen, zoals chipszakken, opgebouwd uit kunststof, aluminium en lijm die permanent met elkaar versmolten zijn. Het lijkt slim voor houdbaarheid, maar voor afvalverwerkers is het een nachtmerrie. Momenteel is geen enkele recyclemethode voor deze zakjes.
- Zwart plastic verpakkingen, zwart plastic lijkt voor het oog gewoon, maar voor sorteerscanners is het onzichtbaar. Dit komt omdat ze scannen met infrarood en zwart (plastic) absorbeert dit licht en daardoor beland het automatisch bij het restafval en maakt hoogwaardigere recycling niet mogelijk. In sommige landen is het gebruik van zwart plastic zelfs al verboden!
- Sportkleding met gemengde vezels, zoals polyester elastaan blends. Fantastisch om in te sporten, maar onmogelijk van elkaar te scheiden en dus te verwerken, deze vezels zitten letterlijk met elkaar verweven.
Gelukkig bestaan er ook ontwerpen die precies laten zien hoe krachtig DfR kan werken wanneer wél slim wordt ontworpen:
- Monomateriaal PET-flessen met PE-doppen en verwijderbaar etiket, waarbij alle componenten goed herkenbaar zijn voor de sorteerlijn en probleemloos in hoogwaardige flessenrecycling kunnen worden ingezet en kunnen worden hergebruikt. Voor de etiketten op de flessen geldt hetzelfde, makkelijk verwijderbaar en daardoor geen vervuiling in de afvalstroom.
- PP-yoghurtbekers, waarbij beker, deksel en soms ook het etiket binnen dezelfde materiaalfamilie blijven. Geen verrassingen, geen verontreinigingen in de reststromen. Daarbij heb je ook zelf als consument de kans om het gescheiden weg te gooien.
- Modulaire laptops, waarbij onderdelen zoals de batterij, scherm en toetsenbord afzonderlijk te vervangen of te recyclen zijn. De onderdelen zijn niet gelijmd maar schroeven en kliksystemen maken monteren en demonteren gemakkelijker. Daarnaast bevatten deze laptops duidelijke markering van metalen, kunststoffen en printplaten, dit zorgt ervoor dat de materialen bij demontage makkelijk in de juiste afvalstroom belanden voor hoogwaardige recycling.
Deze voorbeelden laten zien dat Design for Recycling vooral om logisch nadenken gaat: producten zo ontwerpen dat ze na gebruik moeiteloos uit elkaar gehaald en opnieuw gebruikt kunnen worden, waardoor gebruikte materialen een zo hoogwaardig mogelijk tweede leven krijgen.
Waarom is design for recycling belangrijk voor de circulaire economie?
De hiervoor genoemde voorbeelden laten zien dat producten die ontworpen zijn volgens DfR richtlijnen, deze eenvoudig, veilig en hoogwaardig hergebruikt kunnen worden!
Het behoud van grondstoffen en de hoge mate van recyclebaarheid van de afzonderlijke onderdelen in producten zorgt voor een mooie bijdrage aan de circulaire economie. Het grondstoffenverbruik wordt minder, denk aan geen nieuw glas, nieuw plastic of nieuw staal dat moet worden gewonnen. Tegelijkertijd zorgen de DfR criteria voor minder afval, omdat de materialen in de kringloop blijven. Een logisch gevolg hiervan is dat de milieu impact ook vermindert.
Design for Recycling en de PPWR, gaan deze hand in hand?
DfR is belangrijk voor de circulaire economie en slechts een richtlijn voor ontwerpers, maar het is inmiddels ook onderwerp van Europese regelgeving. De Europese Unie introduceert nieuwe regelgeving, de PPWR (Packaging and Packaging Waste Regulation). De PPWR verplicht producenten steeds meer om verpakkingen zo te ontwerpen dat ze recyclebaar en herbruikbaar zijn. Dit sluit perfect aan bij de principes van DfR: producten (en in dit geval verpakkingen) worden zo ontworpen dat ze later eenvoudig, veilig en hoogwaardig hergebruikt kunnen worden.
Luister het webinar over PPWR en circulaire verpakkingen terug
