Slechts 25% van de Nederlandse organisaties is deels of volledig circulair. Terwijl bedrijven wereldwijd steeds meer onder druk staan van grondstoffenschaarste, regelgeving en klantverwachtingen, blijft het benutten van materialen en reststromen een uitdaging. In dit blog duiken we in de logistieke sector, de maakindustrie, de voedingsmiddelenindustrie en de zorg: hoe circulair zijn ze, welke stappen zijn al gezet en waar liggen de grootste kansen voor verbetering?
Veel organisaties zetten hun eerste stappen richting circulariteit door meer inzicht te krijgen in hun afvalstromen. Vanuit die basis verschuift de focus dan naar het verminderen van verspilling in processen en ketens. De volgende stap is het verkrijgen van grip op grondstoffen: materialen zo lang mogelijk in de keten houden en waarde behouden door hergebruik, reparatie en nieuwe circulaire businessmodellen. Deze ontwikkeling van grip op afval, naar grip op verspilling en uiteindelijk grip op grondstoffen vormt voor veel sectoren de route naar een werkelijk circulaire economie.
Logistiek
Waar staat de sector nu?
De logistieke sector richt zich momenteel vooral op het verminderen van CO2-uitstoot, bijvoorbeeld met elektrische bussen en HVO100 brandstof. Dit zijn belangrijke stappen voor duurzaamheid, maar circulariteit gaat verder: het sluiten van materiaalkringlopen. Retouren worden vaak nog gezien als kostenpost en logistieke last, terwijl ze juist een bron van nieuwe grondstoffen kunnen zijn. Ook voorraadbeheer en ketensamenwerking bieden nog veel kansen. Circulariteit wordt steeds belangrijker voor klanten, en circulaire logistiek wordt een randvoorwaarde voor concurrentiekracht. Duurzaamheid staat hoog op de agenda bij nationale en internationale ketenpartners; 68% van de toeleveringsketenbeheerders voelt verantwoordelijkheid voor afval en klimaatverandering.
AI en digitalisering bieden enorme kansen:
- Efficiëntere routevoorspelling om lege kilometers te verminderen.
- Slim onderhoud aan de vloot met voorspellende AI-modellen .
- Digitaal monitoren van materiaalstromen en retouren.
Welke stappen kunnen zij maken?
- Verbeteren van retourstromen voor hergebruik of recycling.
- Inzetten van herbruikbare verpakkingen, duurzame pallets of modulaire kratten.
- Overstappen van synthetische naar natuurlijke koudemiddelen.
- Verhogen van logistieke efficiëntie via slimme planning en rijgedrag.
- Ketensamenwerking zoals gedeelde warehouses of gezamenlijke retourstromen.
- Implementatie van circulaire businessmodellen zoals retour en reparatie.
- Digitaal monitoren van materiaalstromen met een digitaal productpaspoort.
Circulariteit verschuift de focus van alleen afvalbeheer naar waardebehoud van materialen, producten en componenten gedurende de hele levenscyclus.
Advies van onze sectorlead: Wil je weten hoe jouw logistieke proces circulair kan worden ingericht? Neem contact op met onze sectorlead logistiek voor een persoonlijk advies en concrete stappen richting een circulaire supply chain.
Lees ook
Circulariteit meten: hoe doe je dat?
Maakindustrie
Waar staat de sector nu?
Circulariteit staat hoog op de agenda vanwege schaarse grondstoffen en kwetsbare ketens. Strategisch circulair ondernemen betekent minder afhankelijkheid van import en meer controle over milieuschade, kosten en leveringszekerheid. Wet- en regelgeving zoals CSRD en CSDDD stimuleren dit, evenals ecologische en digitale voordelen. Digitalisering, sensoren en AI geven inzicht in waar waarde verloren gaat en hoe deze behouden kan worden. In de ontwerpfase wordt 80% van de milieu-impact van een product bepaald.
De maakindustrie werkt in drie fasen aan circulariteit:
- Ontwerpfase: producten modulair ontwerpen voor langere levensduur, hergebruik en optimalisatie van materialen.
- Gebruiksfase: data inzetten voor onderhoud, slijtagevoorspelling en service, zodat producten langer in topconditie blijven.
- Eindfase: restwaarde van materialen benutten via remanufacturing en revisie, waardoor het einde van een productfase het begin van een nieuwe waardeketen wordt.
Toekomstbeeld voor 2030:
- Vergroten van leveringszekerheid van kritieke materialen.
- Verlagen van milieudruk van producten via materiaal-efficiëntie (langer gebruik, intensiever gebruik, actief hergebruik).
- Waardecreatie en waardebehoud door digitale strategieën en dienstverleningsmodellen.
Welke stappen kunnen gezet worden?
- Circulair ontwerp integreren in productontwikkeling.
- Data gebruiken voor onderhoud, levensduurverlenging en materiaalproductiviteit.
- Restwaarde benutten voor remanufacturing en revisie.
- Leveringszekerheid van kritieke grondstoffen verhogen door recycling en hergebruik.
- Nieuwe circulaire businessmodellen zoals van eigendom naar gebruik (product-as-a-service). Producten worden als dienst geleverd, waardoor producenten verantwoordelijk blijven voor onderhoud, reparatie en hergebruik.
Advies van onze sectorlead: Circulair werken in de maakindustrie werkt pas echt als het direct bijdraagt aan de bedrijfsresultaten. Onze sectorlead kan bedrijven helpen digitalisering en circulariteit te koppelen, verspilling te verminderen en grondstofproductiviteit te verhogen.
Voedingsmiddelenindustrie
Waar staat de sector nu?
De voedingsmiddelenindustrie staat voor grote uitdagingen op het gebied van circulariteit. Circulaire voedselsystemen minimaliseren afvalstromen en benutten onvermijdelijk afval voor de productie van voedsel, energie of non-foodproducten. Jaarlijks gaat in de EU ongeveer 60 miljoen ton voedsel verloren, waarvan 30–40% bij producenten zoals boeren, telers, fabrieken, verpakkers en tussenhandelaren.
De sector focust nog veel op voedselveiligheid en efficiëntie, terwijl circulariteit zoals het sluiten van kringlopen, hergebruik van reststromen en ketensamenwerking nog in ontwikkeling is. Circulaire voedselsystemen bieden voordelen die verder gaan dan het verminderen van broeikasgasemissies en voedselverlies; ze bevorderen biodiversiteit en creëren kansen voor ecosysteemdiensten.
Daarnaast speelt de Transitie-agenda Circulaire Economie - Biomassa & Voedsel een centrale rol. Deze agenda richt zich op het omschakelen naar een circulair voedselsysteem in 2030 met actielijnen zoals:
- Het aanbod van duurzaam geproduceerde biomassa vergroten.
- Circulaire biobased-producten stimuleren, volledig of gedeeltelijk gemaakt van biomassa en reststromen.
- Bodem en voedingsstoffen circulair maken om bodemgezondheid te herstellen.
- Verminderen van voedselverliezen en -verspilling.
- Gebruik van plantaardige eiwitten in plaats van dierlijke eiwitten.
- Initiatieven zoals Feeding & Greening Megacities opzetten.
Welke stappen kunnen zij maken?
- Voedselverspilling voorkomen: betere productieplanning en anticiperen op speciale dagen, zoals Pasen. EU-doel: 10% minder verspilling in productie en verwerking tegen 2030.
- Upcycling van reststromen: reststromen worden verwerkt tot ingrediënten voor nieuwe producten via gecontroleerde toeleveringsketens. Upcycling vereist samenwerking tussen ondernemers en innovaties in verwerkingstechnologie en supply chain management.
- Digitaal monitoren van voedselstromen om verspilling en reststromen inzichtelijk te maken.
- Circulair ontwerp van producten en gebruik van diverse ingrediënten om de ecosysteemweerbaarheid te ondersteunen.
- Circulaire verpakkingen: elimineren van overbodige verpakkingen, stimuleren van herbruikbare verpakkingen en waar mogelijk gebruik van composteerbare of recyclebare verpakkingen.
Advies van onze sectorlead: Wil je jouw voedselproductieketen circulair maken en voedselverspilling verminderen? Onze sectorlead voedingsmiddelenindustrie begeleidt bedrijven met strategieën en concrete oplossingen, van productieplanning tot upcycling en circulaire verpakkingen, zodat jouw bedrijf een maximale circulaire impact kan realiseren.
Zorg
Waar staat de sector nu?
De zorgsector heeft een flinke impact op grondstoffenverbruik, afvalproductie en CO₂‑emissies, maar circulariteit is nog onvoldoende geïntegreerd in strategie en beleid. In Nederland is de zorg verantwoordelijk voor ongeveer 13 % van het abiotische grondstoffengebruik en circa 7 % van de CO₂‑uitstoot, terwijl ongeveer 4 % van het totale afval in Nederland uit de zorg komt.
Ziekenhuizen genereren grote hoeveelheden restafval, bijvoorbeeld tussen de 1.200 en 2.000 kg per bed per jaar, maar slechts een klein deel daarvan wordt daadwerkelijk gerecycled. Bovendien veroorzaakt het gebruik van medische disposables en single‑use producten aanzienlijke materiaal- en energieverliezen, wat de circulaire transitie extra complex maakt.
Deze cijfers tonen aan dat de zorg niet alleen een belangrijke rol speelt in de gezondheidszorg zelf, maar ook een significante bijdrage levert aan de materiaalketen van Nederland met een substantiële circulaire impact.
Welke stappen kunnen zij maken?
Om deze uitdagingen aan te pakken, zijn er concrete mogelijkheden om circulariteit in de zorg in te bedden:
- Voorkomen van afval en materiaalgebruik verminderen: onderzoek toont aan dat technieken, data en gedragsverandering in ziekenhuizen kunnen helpen afval en grondstoffengebruik flink te reduceren door stromen beter te scheiden en herbruikbare alternatieven te benutten.
- Herbruik en refurbishment van medische apparatuur: projecten zoals het High‑Quality Medical Instrument Reuse‑onderzoek benadrukken het belang van hergebruik en remanufacturing van hoogwaardige instrumenten om waarde te behouden.
- Circulaire inkoop en ontwerp: door producten te kiezen die langer meegaan of modulair zijn ontworpen, kunnen instellingen hun afhankelijkheid van wegwerpmaterialen verminderen, zoals laten zien in samenwerkingen zoals ESCH‑R.
- Innovatieve samenwerkingen en projecten: initiatieven zoals project Care2Change, waarin zorginstellingen, kennisinstellingen en bedrijven samenwerken aan circulaire inkoop, hergebruik en afvalvermindering, laten zien dat circulaire transitie haalbaar en meetbaar is.
Deze stappen brengen de zorg dichter bij een systeem waarin materialen langer in gebruik blijven, afval wordt voorkomen en waarde in de keten behouden blijft, precies waar een circulaire economie om draait.
Advies van onze sectorlead:
Onze sectorlead benadrukt dat circulariteit in de zorg niet alleen gaat over afval scheiden of recycling, maar over het herontwerpen van zorgprocessen, inkoop en levensduur van producten om verspilling bij de bron te voorkomen. Door actief samen te werken met leveranciers, ketenpartners en experts kan de zorgsector circulaire strategieën integreren die zowel milieu‑ als kostendoelstellingen versterken.
Organisaties die serieus werk willen maken van circulariteit, doorlopen vaak een duidelijke route: eerst moet er grip op afval komen, vervolgens op verspilling en uiteindelijk op grondstoffen. Door deze stappen te volgen, verschuift circulariteit van losse maatregelen naar een strategische focus op waardebehoud: materialen, producten en componenten blijven zo lang mogelijk in de keten en creëren maximale waarde. Op die manier ontstaat niet alleen een duurzamere bedrijfsvoering, maar ook een veerkrachtige, toekomstbestendige organisatie die klaar is voor de uitdagingen van grondstoffenschaarste en veranderende klantverwachtingen.
Van circulaire ambitie naar actie: 7 ways to close the gap
Wil je de circulariteit van jouw sector verbeteren? Download het stappenplan 7 ways to close the gap en ga direct aan de slag met praktische tips en actiepunten.
Meer inspiratie nodig? Bekijk ook ons eerdere artikel over Earth Overshoot Day terugdringen en ontdek wat jouw bedrijf morgen al kan doen.
Meer weten?
Download nu het gratis stappenplan en ga aan de slag.
