Lange tijd draaide het debat over kritische grondstoffen vooral om duurzaamheid. Minder grondstoffen gebruiken, meer recycleren en circulair produceren om de milieu-impact te verkleinen. Voor veel organisaties is ook kostenbesparing een belangrijke reden om circulaire stappen te zetten. Maar er is nog een derde argument dat snel aan belang wint: bedrijfscontinuïteit.
Het risico gaat verder dan de toeleveringsketen
Steeds meer organisaties willen minder afhankelijk zijn van leveranciers en landen waarop ze weinig vat hebben. Ze weten vaak precies van welke IT-systemen en -leveranciers hun bedrijfsvoering afhangt en brengen die risico’s actief in kaart. Kritische grondstoffen krijgen echter lang niet dezelfde aandacht. Grondstoffenschaarste staat bij amper 11 procent van de Belgische organisaties op de bestuurstafel, terwijl net daar een aanzienlijk strategisch risico schuilt.
Bij 47 procent van de organisaties komt het merendeel van de grondstoffen uit risicovolle landen. Europa kon schaarste lange tijd afkopen: werden grondstoffen duurder, dan betaalden we gewoon meer. Maar beschikbaarheid is niet altijd te koop. Dat bleek bijvoorbeeld toen China in 2023 de export van gallium en germanium aan banden legde. Eén politiek besluit had wereldwijd gevolgen voor de beschikbaarheid van die essentiële metalen voor chips, telecom en defensie. Ook de oorlog in Oekraïne verstoorde de energie- en grondstoffenmarkten, terwijl de VS, Europa en China wedijveren om toegang tot lithium en zeldzame aardmetalen. Grondstoffen spelen dan ook een steeds grotere rol in geopolitieke machtsverhoudingen.
Een nieuwe businesscase voor circulariteit
Circulariteit krijgt daardoor een nieuwe betekenis: het evolueert van een duurzaamheidsvraagstuk naar een strategie voor bedrijfscontinuïteit. Door slimmer om te gaan met de grondstoffen die je al hebt, wordt je organisatie minder afhankelijk van de invoer uit andere delen van de wereld. Zo vergroot je haar weerbaarheid en verklein je het risico dat een grondstoffentekort de productie stillegt, de dienstverlening belemmert of de groei afremt.
Vier stappen naar meer onafhankelijkheid
Je hoeft niet te wachten op een volgende geopolitieke schok. Ook vandaag kun je al concrete, strategische keuzes maken om je afhankelijkheid van kritische grondstoffen te verkleinen. Deze vier stappen helpen je op weg:
Stap 1: Breng je afhankelijkheden in kaart. Onderzoek van welke grondstoffen en leveranciers je organisatie afhankelijk is. Begin bijvoorbeeld met de vijf grondstoffen met het hoogste volume, de grootste waarde of het grootste leveringsrisico. Beantwoord vervolgens voor elke grondstof vier vragen: waar komt ze vandaan, van hoeveel leveranciers ben je afhankelijk, bestaat er een alternatief en wat gebeurt ermee na gebruik? Zo krijg je snel zicht op de grootste risico’s.
Stap 2: Koop kritisch in. Kijk niet alleen naar hoeveel je inkoopt, maar vooral naar wát je inkoopt. Ga na of gerecycleerde of secundaire materialen een alternatief bieden voor de grondstoffen die je nodig hebt. Zo verminder je de behoefte aan nieuwe, primaire grondstoffen én je afhankelijkheid van nieuwe aanvoer. Inkoop wordt daarmee niet alleen een operationeel proces, maar ook een strategische hefboom.Stap 3: Denk in gebruik, niet in bezit. Hoe langer producten en materialen in omloop blijven, hoe minder nieuwe grondstoffen nodig zijn. Onderzoek daarom of lease-, huur- of servicemodellen geschikt zijn voor je organisatie, waarbij producten na gebruik terugkeren naar de leverancier. Je kunt ook samen met leveranciers of ketenpartners een circulair samenwerkingsmodel uitwerken.
Stap 4: Stuur op waardebheoud niet op afvalverwerking. De grootste winst boek je door te voorkomen dat producten afval worden. Dat begint al bij het ontwerp. Producten die langer meegaan en waarvan de materialen eenvoudig te scheiden zijn, maken hergebruik van onderdelen en grondstoffen makkelijker. Houd producten en materialen vervolgens zo lang mogelijk in omloop en kies voor hoogwaardig hergebruik. Hoe meer grondstoffen je binnen de keten houdt, hoe minder afhankelijk je wordt van nieuwe aanvoer van buitenaf.
Van afhankelijkheid naar weerbaarheid
Geopolitieke spanningen dwingen organisaties om met een andere blik naar circulariteit te kijken. Wie vandaag investeert in een slimmer ontwerp en een doordachte aankoop en inzet van grondstoffen, bouwt aan een bedrijfsvoering die klaar is voor de toekomst. Weerbaarheid gaat immers niet alleen over cyberveiligheid, maar ook over de zekerheid dat je toegang behoudt tot de grondstoffen waarop je organisatie draait. Circulariteit is dus meer dan goed voor het milieu: ze is essentieel voor de continuïteit en weerbaarheid van je organisatie.
Lees ook
De grondstoffenbarometer 2026
Over Milgro
Milgro streeft naar een wereld vrij van afval in 2040. Met 110+ medewerkers verbindt Milgro bedrijven waar afval vrijkomt met organisaties die afval verwerken of grondstoffen hergebruiken. Via een datagedreven- en gebruiksvriendelijk dashboard krijgen bedrijven de volledige controle over hun afvalbeheer. Van operationele afhandeling tot rapportages zoals de CSRD: alles staat in één sturingstool. Samen met een groot netwerk bouwt Milgro aan een circulaire toekomst waarin grondstoffen nooit meer afval worde
Op de hoogte blijven
Volg ons op LinkedIn. Hier delen we het laatste nieuws over regelgeving, circulaire thema's en ontwikkelingen uit de branche. Abonneer je daarnaast op de nieuwsbrief en beluister onze podcast Grondstof tot nadenken tijdens een wandeling of onderweg. Benieuwd wat Milgro voor jouw bedrijfsvoering en afvalproces kan betekenen? Neem dan contact op.
.jpg?width=380&name=Uitgelichte%20afbeelding%20(89).jpg)
.jpg)
