Lange tijd ging de discussie over kritische grondstoffen vooral over duurzaamheid. Minder grondstoffen gebruiken, meer recyclen en circulair produceren om de impact op het milieu te verkleinen. Daarnaast is kostenbesparing voor veel organisaties de belangrijkste reden om circulaire stappen te zetten. Maar daarmee mis je een derde, steeds belangrijkere reden: bedrijfscontinuïteit.
Het risico zit dieper dan de supply chain
Steeds meer organisaties willen minder afhankelijk zijn van leveranciers en landen waar ze weinig invloed op hebben. Ze weten daarom vaak precies van welke IT-systemen of -leveranciers hun bedrijfsvoering afhangt en brengen die risico's actief in kaart. Maar kritische grondstoffen krijgen niet diezelfde aandacht. Grondstoffenschaarste ligt bij slechts zes procent Nederlandse organisaties op bestuurstafel, terwijl daar een groot strategisch risico ontstaat.
42 procent van de organisaties geeft aan dat het merendeel van hun grondstoffen uit risicovolle landen komt. Europa kon schaarste jarenlang afkopen. Werden grondstoffen duurder, dan betaalden we simpelweg meer. Maar beschikbaarheid laat zich niet altijd kopen. Dat werd bijvoorbeeld zichtbaar toen China in 2023 de export van gallium en germanium aan banden legde. Eén politiek besluit had wereldwijd gevolgen voor de beschikbaarheid van deze essentiële metalen voor chips, telecom en defensie. Ook de oorlog in Oekraïne verstoorde energie- en grondstoffenmarkten en de VS, Europa en China concurreren om toegang tot lithium en zeldzame aardmetalen. Grondstoffen zijn steeds vaker onderdeel van geopolitieke machtsverhoudingen.
Een nieuwe businesscase voor circulariteit
Circulariteit krijgt daarom een nieuwe betekenis: van duurzaamheidsvraagstuk naar strategie voor bedrijfscontinuïteit. Wanneer je slimmer omgaat met de grondstoffen die je al hebt, ben je minder afhankelijk van de invoer van grondstoffen uit andere delen van de wereld. Dat maakt jouw organisatie weerbaarder, want je verkleint de kans dat een tekort aan grondstoffen de productie stillegt, de dienstverlening belemmert of de groei van jouw organisatie afremt.
Vier stappen richting onafhankelijkheid
Gelukkig hoef je niet te wachten tot een volgende geopolitieke verstoring. Ook vandaag kun je al laagdrempelige en strategische keuzes maken om jouw afhankelijkheid van kritische grondstoffen te verkleinen. Deze vier stappen zijn een startpunt:
Stap 1: Breng je afhankelijkheden in kaart. Ten eerste is het belangrijk om kritisch te kijken van welke grondstoffen en bijbehorende leveranciers jij afhankelijk bent. Begin bijvoorbeeld met de vijf grondstoffen met het hoogste volume, de grootste waarde of het grootste leveringsrisico. Kijk vervolgens per grondstof naar vier zaken: waar komt deze vandaan, van hoeveel leveranciers ben je afhankelijk, is er een alternatief beschikbaar en wat gebeurt er na gebruik met de grondstof? Zo ontstaat een duidelijk beeld van waar de grootste risico's zitten.
Stap 2: Koop kritisch in. Kijk vervolgens niet alleen naar hoeveel je inkoopt, maar vooral naar wát je inkoopt. Voor de grondstoffen die je nodig hebt, kun je onderzoeken of gerecyclede of secundaire materialen een alternatief zijn. Zo verminder je de behoefte aan nieuwe, primaire grondstoffen en daarmee je afhankelijkheid van nieuwe aanvoer. Op deze manier wordt inkoop naast een operationeel proces ook een strategische keuze.Stap 3: Denk vaker in gebruik in plaats van bezit. Hoe langer producten en materialen in omloop blijven, hoe minder nieuwe grondstoffen er nodig zijn. Kijk daarom naar de mogelijkheden van lease-, huur- of servicemodellen voor jouw organisatie waarbij producten na gebruik teruggaan naar de leverancier. Of onderzoek of je samen met leveranciers of ketenpartners een circulair samenwerkingsmodel kunt opzetten.
Stap 4: Stuur op waardebheoud in plaats van afvalverwerking. De grootste winst zit tot slot in het voorkomen dat producten überhaupt afval worden. Dat begint al bij het ontwerp: door producten zo te ontwerpen dat ze langer meegaan en materialen eenvoudig van elkaar te scheiden zijn, kunnen onderdelen en grondstoffen gemakkelijker opnieuw worden gebruikt. Houd producten en materialen vervolgens zo lang mogelijk in omloop en zet in op hoogwaardig hergebruik. Hoe meer grondstoffen je binnen de keten houdt, hoe minder je afhankelijk bent van nieuwe aanvoer van buitenaf.
Van afhankelijkheid naar weerbaarheid
Geopolitieke spanningen dwingen organisaties om anders naar circulariteit te kijken. Investeer je vandaag in slimmer ontwerp, inkoop en gebruik van grondstoffen, dan bouw je aan een bedrijfsvoering die weerbaar de toekomst ingaat. Die weerbaarheid gaat even goed over cyberveiligheid als zekerheid dat je toegang houdt tot de grondstoffen waarop jouw organisatie draait. Circulariteit is niet alleen goed voor het milieu. Het is essentieel voor de weerbaarheid van jouw organisatie.
Lees ook
De grondstoffenbarometer 2026
Over Milgro
Milgro streeft naar een wereld vrij van afval in 2040. Met 110+ medewerkers verbindt Milgro bedrijven waar afval vrijkomt met organisaties die afval verwerken of grondstoffen hergebruiken. Via een datagedreven- en gebruiksvriendelijk dashboard krijgen bedrijven de volledige controle over hun afvalbeheer. Van operationele afhandeling tot rapportages zoals de CSRD: alles staat in één sturingstool. Samen met een groot netwerk bouwt Milgro aan een circulaire toekomst waarin grondstoffen nooit meer afval worde
Op de hoogte blijven
Volg ons op LinkedIn. Hier delen we het laatste nieuws over regelgeving, circulaire thema's en ontwikkelingen uit de branche. Abonneer je daarnaast op de nieuwsbrief en beluister onze podcast Grondstof tot nadenken tijdens een wandeling of onderweg. Benieuwd wat Milgro voor jouw bedrijfsvoering en afvalproces kan betekenen? Neem dan contact op.
.jpg?width=380&name=Uitgelichte%20afbeelding%20(90).jpg)
.jpg)
