Onderzoek van Milgro maakt duidelijk: de urgentie van grondstoffenschaarste is hoog, maar de prioriteit blijft laag

''We zien enorm veel parallellen met de energietransitie. Ook daar hebben we jarenlang gedacht dat het wel los zou lopen. Pas toen de urgentie voelbaar werd, zijn we het echt als een probleem gaan zien''.

Afgelopen week werd Milgro's algemeen directeur Gijs Derk geïnterviewd bij Business Wise naar aanleiding van het marktonderzoek dat we recent uitvoerden onder 300+ Nederlandse en 200+ Belgische organisaties.

Het onderzoek richtte zich op grondstoffenschaarste. De beschikbaarheid staat onder flinke druk. Enerzijds groeit de vraag hard door economische groei, bevolkingsgroei, digitalisering en de energietransitie. Anderzijds wordt de aanvoer kwetsbaarder. We zijn in Europa voor het overgrote deel van onze grondstoffen afhankelijk van een handjevol landen, bijvoorbeeld van China. Die afhankelijkheid wordt steeds vaker een geopolitiek instrument. Zo kondigde China in 2025 exportbeperkingen aan op onder andere aardmetalen met directe gevolgen voor de Europese productie. En ook nu verstoort het conflict in het Midden- Oosten de wereldwijde aanvoer van olie en gas wat de prijzen op de Europese energiemarkten opdrijft.

Veel bedrijven reageren hierop door meer in te kopen. ''Fout!'', zegt Gijs Derks inhet artikel van Business Wise..''We denken nog te lineair in een wereld waarin grondstoffen steeds schaarser worden''. Meer dan negentig procent van de grondstoffen verlaat de keten als afval na eenmalig gebruik. Zonde, want hoe meer we verbruiken in plaats van hergebruiken, hoe meer er aangevoerd moet worden. En de aarde kan niet harder werken.

Urgentie blijft uit

''Er zijn altijd onderwerpen die vandaag urgenter lijken: energieprijzen, personeelstekorten, AI, geopolitieke ontwikkelingen. Grondstoffenschaarste komt vaak wel terug in risk assessments, maar krijgt nog onvoldoende prioriteit'', vertelt Gijs Derks. Veel organisaties vrezen bovendien dat investeren in circulariteit hun concurrentiepositie schaadt. ''Als jij als eerste investeert in andere materialen, circulaire processen of terugnameprogramma’s, bestaat de angst dat je duurder wordt dan de concurrent. Zeker voor bedrijven die internationaal opereren, speelt dat mee. Daardoor blijft het op de agenda staan als iets voor later.”

En dat terwijl 78% van de Nederlandse organisaties op dit moment al iets merkt van de gevolgen van grondstoffenschaarste. Wat het extra kwetsbaar maakt is dat 28% nog geen zicht heeft op welke grondstoffen schaars zijn voor hun eigen producten of diensten. In België is dit zelfs 41%. Zonder dat inzicht weet je niet waar je organisatie kwetsbaar is en wat je eraan kunt doen.

Onderzoeksrapport: De Grondstoffenbarometer 2026

Het onderzoeksrapport De grondstoffenbarometer 2026 is een vervolg op het Circularity Gap rapport, waarin we vorig jaar (2025) onderzochten hoe ver bedrijven zijn in hun transitie naar circulariteit. Nu gaan we een stap verder: het besef dat grondstoffen schaarser en duurder worden is er, maar het daadwerkelijk doorpakken naar een minder afhankelijke, circulaire bedrijfsvoering blijft uit.

Circularity Gap (2)

In het nieuwe onderzoeksrapport ontdek je onder andere:

Hoe je jouw top vijf kritische grondstoffen inventariseert
Welke drie stappen je direct kunt zetten om minder afhankelijk te worden van schaarse grondstoffen
Hoe andere organisaties de stap naar een circulaire aanpak hebben gemaakt en wat jij daarvan kunt leren